Eksport shartnomasi: eksport shartnomasini qanday tuzish kerak?

Tovarlarni yetkazib berish bo'yicha eksport shartnomasini to'g'ri tuzish nafaqat eksportchilarning kontragentlar bilan nizolar yuzaga kelgan taqdirda xavflarini minimallashtiradi, balki valyuta va bojxona qonunchiligini buzish ehtimoli bo'lgan salbiy oqibatlar xavfini ham kamaytiradi. Eksport shartnomasini tuzishda yo'l qo'yilgan xatolar eksportchilar uchun qimmatga tushishi mumkin. Eksport faoliyatini davlat tomonidan qo'llab-quvvatlanishiga qaramay, eksportchilar uchun tijorat va ma'muriy xavflar ancha yuqori bo'lib qolmoqda. Tovarlarni yetkazib berish bo'yicha shartnomalar tuzishda asosiy muammo bitim shartlarini batafsil bayon qilish zaruratini e'tiborsiz qoldirishda qolmoqda.

Eksport yetkazib berish shartnomasi

Tovarlarni yetkazib berish bo'yicha eksport shartnomasi tashqi savdo shartnomalarining turlaridan biri bo'lib, sotuvchi (eksportchi) va tovarlarni xaridor (importchi) o'rtasidagi tijorat munosabatlarini tartibga soladi.

Eksport shartnomasini tuzish

Tovarlarni yetkazib berish bo'yicha eksport shartnomasini tuzish quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi:

• Xaridorning ishonchliligi va to'lov qobiliyatini tekshirish;

• Mahsulot nomi, sifati va miqdori bo‘yicha aniq kelishuv tuzish kerak. Agar doimiy hamkorlik bo‘lsa xisob-faktura yoki shartnoma spetsifikatsiyasida maxsulot haqida toliq ma`lumotlar yoziladi. Agar bir martalik savdo bo‘lsa hammasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomaning o‘zida ko‘rsatiladi.

• Yetkazib berish shartlarini Incoterms 2020 qoidalariga muvofiq muvofiqlashtirish va mas'uliyat va xavflarni taqsimlash;

• Tovarlar, valyuta va to'lov tartibi shartlari va usuli bo'yicha kelishuv: to'g'ridan-to'g'ri bank o'tkazmasi, akkreditiv shartnomasi , oldindan to'lov miqdori va boshqalar.

Shartnomaning asosiy shartlari

Tovarlarni yetkazib berish bo'yicha eksport shartnomasini ishlab chiqishda quyidagilar ham zarur:

• Mahsulot sifatiga qo'yiladigan talablarni, shikoyatlarni berish tartibini, kafolat muddatlari va xizmat ko'rsatishni, mahsulotda nuqson bo'lgan taqdirda yoki xaridor uni to'lashdan bosh tortgan taqdirda uni qaytarish tartibi va muddatlarini aniqlash;

• Tovarlarni jo'natish, markirovkalash, qadoqlash va tashish shartlarini batafsil ko'rsating;

• Tovarlar uchun qo'shimcha hujjatlar ro'yxatini kelishib oling;

• Shartnoma majburiyatlarini buzganlik uchun tomonlarning javobgarligini aniqlang.

Shartnomani buzgan tomonga shunchaki “jarima bor” deb yozish yetarli emas.

Unga ko‘ra, agar kimdir majburiyatni bajarmasa:

• qanday jazo qo‘llanadi (jarima, penya, zarar undirish va hokazo);

• qancha miqdorda bo‘ladi;

• qachon va qanday tartibda undiriladi;

• to‘lov qilinmasa nima bo‘ladi (masalan, sudga murojaat qilish yoki hisob-kitobdan ushlab qolish)

bularning hammasi aniq va tushunarli qilib yozilishi kerak. Ya’ni, nafaqat jazo borligini, balki uni amalda qanday qo‘llash ham shartnomada ko‘rsatilishi muhim.

Amaldagi qonun va yurisdiktsiya

Shartnoma bo'yicha amaldagi qonunchilik va yurisdiktsiyani tanlash bitimning individual shartlariga, o'rnatilgan sud amaliyotiga, iqtisodiy maqsadga muvofiqligiga va boshqalarga asoslanishi kerak.

Shubhasiz, nizoni avtomatik ravishda, masalan, Stokgolm xalqaro arbitraj sudiga yuborishga rozilik berish yaxshi fikr emas. Bunday sudlarda sud jarayoni juda ko'p vaqt talab qiladigan va qimmatga tushadigan ishdir.

Yurisdiktsiyani tanlashdagi xatolar, agar xaridor tovarlar uchun to'lovni amalga oshirmasa, eksportchini valyuta qonunlarini buzganlik uchun ma'muriy javobgarlikka tortish uchun qo'shimcha asoslar ham yaratishi mumkin. Shartnoma bo'yicha yurisdiktsiyani kelishib olish hech qanday rasmiy masala emas; ma'lum bir sudni tanlash ma'lum bir eksport bitimining holatlari bilan belgilanishi kerak.

Eksport shartnomasining qoidalari

Eksport shartnomasining asosiy qoidalari quyidagilarni ham o'z ichiga oladi:

• Fors-major holatlari va ular yuzaga kelgan taqdirda tomonlar ko'rib chiqadigan tartib;

• Shartnoma muddatini aniqlash;

• Shartnomaning afzal ko'rilgan tili bo'yicha kelishib olish;

• Zarur bo'lganda sanksiyalar va valyuta qoidalarini muvofiqlashtirish;

• Tomonlar ma'lumotlarining to'liqligi va aniqligini tekshirish (aniq ism, ro'yxatdan o'tish raqamlari, tashkilotning ro'yxatdan o'tish manzili va pochta yozishmalarini yuborish manzili, hujjatlarni tezkor almashish uchun elektron pochta manzillari, bank rekvizitlari va boshqalar).

Tovarlarni eksport qilish bo'yicha tashqi savdo shartnomasining har qanday qoidalari amaldagi qonunchilik talablariga va tomonlar o'rtasidagi manfaatlar muvozanatini saqlashga muvofiq bo'lishi kerak.

Eksport shartnomasi shunchaki rasmiyatchilik emas, balki, eng avvalo, tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirishda eksportchining huquq va manfaatlarini himoya qilish vositasidir.

Firmamizning yuristlari eksport tashqi savdo shartnomasini muvaffaqiyatli tuzish uchun bir nechta muhim tavsiyalar tayyorladilar.

Eksport shartnomasi bo'yicha tavsiyalar

1. Asosiy maslahat shundaki, onlayn yuklab olingan shablonlar va shartnoma shablonlaridan foydalanmaslik kerak. Ushbu shablonlar va shablonlarning aksariyati eskirgan va doimiy ravishda o'zgarib turadigan qonuniy talablar va o'rnatilgan amaliyotlarni hisobga olmaydi. Bundan tashqari, hech qanday eksport shartnomasi shabloni ma'lum bir bitim shartlari va nuanslarini, shuningdek, tovarlarning o'ziga xos xususiyatlarini hisobga olmaydi. Bizning Markazimizning advokatlari bilan muntazam ravishda yuklab olingan shartnoma shablonlaridan foydalangan va keyinchalik tovarlar uchun qisman to'lovni ololmagan tashqi savdo ishtirokchilari bog'lanishadi. Shartnoma shabloni yordamida nizoni hal qila olmaslikdan tashqari, eksportchi valyuta nazorati bilan bog'liq muammolarga ham duch kelishi mumkin.

2. Eksport qiluvchi va import qiluvchi mamlakatlar o'rtasida tuzilgan hukumatlararo hujjatlar va kelishuvlarning mavjudligini tekshiring va hisobga oling. Ba'zi hollarda, ular eksport shartnomasida ko'rsatilgan bitim shartlariga zid bo'lgan qoidalarni o'z ichiga olishi mumkin.

3. Shartnomalarga xalqaro savdoni tartibga soluvchi muayyan qoidalarga, masalan, konventsiyalar, bitimlar va boshqalarga havolalarni asossiz ravishda kiritishdan saqlaning. Tanlov tomonlarning muayyan bitim bo'yicha kelishuvlarini hisobga olgan holda asosli bo'lishi kerak.

4. Eksport shartnomasini tuzishning texnik tafsilotlarini e'tiborsiz qoldirmang:

• Tomonlar bu shartnomani shunchaki qog‘oz uchun emas, balki haqiqatan ham bajarish niyatida ekanini ko‘rsatishi kerak. Ya’ni, ular o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarni to‘liq va o‘z vaqtida bajarishga roziligini shartnomada aniq ifoda etadi.

• Shartnomani imzolaganlar uni tuzish uchun barcha zarur vakolatlarga ega ekanligiga ishonch hosil qiling;

• Shartnomaning har bir sahifasi ikkala tomon tomonidan imzolanganligini tekshiring;

• Tomonlarning ma'lumotlarini, shu jumladan shartnomada ko'rsatilgan tomonlarning elektron pochta manzillarini diqqat bilan tekshiring: barcha yozishmalar ushbu manzillarga o'tkazilishi kerak;

• Qarama-qarshi tomonning ishonchliligini tekshirishga yetarlicha e'tibor bering.

Shartnomani elektron tizimga kiritish

Eksport shartnomasi qog‘oz variantda imzolangandan so‘ng, uni elektron tizimga kiritish lozim. Buning uchun:

1. contract.customs.uz portali yoki tadbirkorlik subyektining ERI(Elektron Raqamli Imzo)si orqali tizimga kiriladi.
2. Shartnoma ma’lumotlari (nomeri, sanasi, summasi, muddati) tizimga kiritiladi.
3. Ma’lumotlar saqlangach, tizim avtomatik ravishda shartnomaga yagona identifikatsiya raqami biriktiradi.

Shartnoma tizimga kiritilgach: Xizmat ko‘rsatuvchi bank ushbu shartnoma bo‘yicha xorijdan valyuta tushumini nazorat qiladi.

Eksport shartnomalarini valyuta nazorati

Eksport shartnomasi bo‘yicha mablag‘lar o‘z vaqtida kelib tushmasa, tadbirkorlik subyektiga nisbatan jarima sanksiyalari qo‘llanilishi mumkin. Shuning uchun "debitolik qarzdorlik" muddatlariga qat’iy rioya qilish tavsiya etiladi.

Eksport shartnomasini tuzish

Markazimizning yuristlari 2017-yildan beri tashqi savdo shartnomalarini tuzish va rasmiylashtirishga ixtisoslashgan. Yillar davomida yuristlarimiz eksport yuklari uchun shartnomalar tuzish hamda eksport loyihalarini har tomonlama qo'llab-quvvatlashda muvaffaqiyatli ishlab kelmoqdalar.

Faoliyat yo'nalishlaridan biri eksport biznesini har tomonlama huquqiy qo'llab-quvvatlashdir:

• tayyor eksport shartnomalarini ishlab chiqish;

• tugallangan shartnomalarning huquqiy tahlili;

• tashqi savdo shartnomalari va bitimlarini yakunlash va tasdiqlash;

• tashqi iqtisodiy faoliyatni konsalting yordamida qo'llab-quvvatlash;

• eksport yetkazib berish uchun har tomonlama huquqiy yordam .

Eksport shartnomasini tayyorlash yoki ko'rib chiqish qiymati tashqi savdo bitimining haqiqiy hajmi va kelishilgan shartlariga bog'liq.

Tovarlarni yetkazib berish bo'yicha individual eksport shartnomasini tayyorlash qiymati odatda shartnomaning ruscha-inglizcha matnini ham qo'shgan holda 200 000 dan 500 000 so'macha.

Shartnomani tayyorlash muddati ish hajmiga bog'liq va 1 kundan 3 kungacha bo'lishi mumkin.

Manba: правовэд.рф